زبان ما لارستاني است

زبان ما لارستاني است؛ نه اچمي نه لاري!

جلسه سه شنبه اين هفته انجمن شعرِ آفتاب يعني ۵ فروردين، متمايز با جلسات قبلي بود. از مكان جلسه گرفته كه اين بار در باغ نشاط لار بود تا حاضران آن كه تعداد زيادي از شهردار و رئيس شوراي شهر گرفته تا مهمانان شاعر از گراش و اوز تا اعضاي تشكل لارستان بيدار را شامل مي شد.

جلسه ساعت ۶/۵ بعد از ظهر با حافظ خوانيِ مريم جدلي شروع شد. فرزاد قناعت پور مجري اين نشست بود و با خواندن شعر «نازلي» احمد شاملو و تبريك سال نو به استقبال سخنراني عنايت نامور رفت. نامور اهل اوز و بيش از يك دهه است كه در زمينه شعر و زبان لارستاني و گويش اوزي تحقيق مي كند.

بهترين عنوان براي زبان ما «لارستاني» است؛ نه اچمي نه لاري و نه هر اسم ديگري

وي بي مقدمه به سراغ اصل مطلبِ «زبان لارستاني» رفت و اين تركيب را بهترين تعريف براي اين زبان عنوان كرد و گفت: بهترين و درست ترين عنوان براي اين زبان، «لارستاني» است و نه اچمي، لاري و يا هر اسم ديگري چراكه لفظ «لارستاني» شامل گستره فرهنگي و تاريخي اين منطقه وسيع است.

اين زبان پژوه در ادامه به سابقه و دليل رواج واژه هايي مثل «اچمي» پرداخت و گفت: «اچمي» لفظي است كه سابقه اي بيشتر از ۳۰ سال ندارد و تصور من اين است اولين بار شيرازي ها از آن استفاده كردند. وي در توضيح اين مطلب اضافه كرد: خيلي از ما لارستاني ها وقتي در جلساتي با حضور شيرازي ها حاضر مي شديم چون مي ديدند از واژه «اچم» و مشتقات آن زياد استفاده مي كنيم، خطاب به ما مي گفتند شما «اچمي زبان ها». نامور در ادامه تاكيد كرد: اميدوارم ما به عنوان كساني كه متولي اين زبان هستيم حداقل نام درست آن يعني «زبان لارستاني» را درست بيان كنيم؛ نامي كه بيش از ۱۰۰ سال است در اكثر نهادهاي آكادميك خارجي نيز به آن اطلاق مي شود و زبان شناسان برجسته روسي، انگليسي و ژاپني روي آن تحقيق كرده و به درست آن را زبان لارستاني مي دانند.

لارستان به لحاظ سوق الجيشي مورد توجه حاكمان نبوده است

نامور در ادامه زبان لارستاني را ادامه زبان ساساني و پهلوي دانست و تاكيد كرد خيلي از ساختارهاي آنها در زبان لارستاني همچنان حفظ شده است. وي در توضيح چرايي حفظ اين ساختارها در زبان لارستاني گفت: شايد دوري از مراكز قدرت يا گرمي آب و هواي اين اقليم باعث شده تا آنها كه درصدد گسترش زبان فارسي بودند نتوانند آن را تصرف كنند. وي البته جمله خود را ساده تر كرد و گفت: به بياني ديگر زبان لارستاني به اين دليل محفوظ مانده چون لارستان به لحاظ سوق الجيشي مورد توجه حاكمان نبوده است.

اين شاعر اوزي در ادامه به سراغ ادبيات اين زبان رفت و خاطرنشان كرد: زبان لارستاني غير از اينكه وسيله گفت و گو محسوب مي شود داراي ادبيات است و يك نوع فرهنگ شفاهي را خود گنجانده است كه به لحاظ جغرافيايي نيز بسيار وسيع است يعني از گاوبندي و بندرلنگه تا درزو سايبان و حاجي آباد را البته با گويش هاي مختلف شامل مي شود.

ادبيات لارستان به «شعر» محدود مانده است

عنايت نامور سپس به محدود بودن اين ادبيات به «شعر» اشاره كرد و گفت: ادبيات زبان لارستاني متاسفانه غالبا به شعر محدود شده است و غير از شعر تاكنون نتوانسته ايم بطور جدي به حوزه هاي ديگر ادبيات مثل داستان، رمان، نمايشنامه و غيره وارد شويم. وي دليل توجه به شعر را در زبان لارستاني نيز اينطور عنوان كرد: سابقا و شايد اكنون ما لارستاني ها از شعر استفاده هاي مختلفي مي كرديم يعني همه حرف هاي خود را در اين قالب بيان مي كرديم؛ بهار، زلزله، قحطي، نصيحت و غيره همه و همه را با شعر بيان مي كرديم و از اين رو ما در زبان لارستاني بيشتر با شعرِ مناسبتي روبروييم تا شعر به معناي شعر.

وي در مورد تمزكر شعر در اين منطقه نيز گفت: از حدود ۴۰ تا ۵۰ سال قبل كانون شعر از بستك به لار و شهرهاي همجوار آن يعني گراش و اوز و خنج منتقل شده و اينك عمده فعاليت هاي ادبي و شعري زبان لارستاني در اين شهرها انجام مي شود.

 

بايد بين شعراي منطقه وحدت نوشتاري ايجاد كنيم

نامور در بخش پاياني سخنان خود به سراغ تعريف و تكنيك هاي شعرِ محلي رفت و تاكيد كرد: اگر بخواهيم فقط از واژه هاي محلي در شعر خود استفاده كنيم كار خاصي نكرده ايم بلكه بايد تعابير، صور خيال، آداب، رسوم، ضرب المثل ها و عقايد مطرح در شعر نيز بصورت محلي باشد.

وي در پايان عمده ضعف شعراي لارستاني را عدم كتابت اشعار و هماهنگي آنها در زبان نوشتاري دانست و خاطرنشان كرد: ما فقط با آوانگاري اشعار خود نمي توانيم در گستره عمومي هماهنگي در قرائت اشعار را ايجاد كنيم چراكه آوانگاري مخصوص محافل علمي و آكادميك است و اميدوارم بتوانيم يك نوع وحدت نوشتاري نيز بين شعراي محلي سراي لارستان ايجاد كنيم.

برگرفته از وبلاگ آفتاب لارستان 

8 فروردین 93

دست

برخی واژه ها و اصطلاحات مربوط به « دست » در گویش اوز 

 

 

دستُش گؤتِ = کریم و بخشنده است 
دستُش سؤوَکِ = بخیل است
دس گِرَ = دستگیره 
دس گِرَ = ان که به یاری می شتابد و دستگیری می کند = دست گیرنده 
دستی = رام و اهلی 
دسمسَ = بهانه 
دس و دس( کردَ ) = به تعویق انداختن ؛ امروز و فردا کردن ؛ دو دل بودن 
وَ دستی = به عمد ؛ ار سر قصد 
دس بِنَ = دستبند 
پس دست آنس = چیزی را در خفا برای آیته نگه داری کن 
دسمال = دستمال 
دس واسِ = بس کن 
دست اُ گل مَنِس = زود رنج 
دس گیرَ = دستگیره ( در)
دس درَ = حوضجه کوچکی که در مسیر ورودی برکه می سازند تا گل و لای آب را بگیرد 
دس گِرو = هدیه ای که به عروس داده می شود برای گرفتن دست عروس 
دس هُو = آبریز ؛ توالت حمام 
دستِن دست = به عمد ؛ با برنامه کاری را به هم زدن 
دس مریزا = آفرین 
دستنبِ = نوعی مرکبات 
دستَ = دسته 
دس کاسَ = کاسه کوچک 
یگ دست = به تمامی