چند واژه به گویش خنج
( عکس از آقای مهرزاد آرش کمانگیر )
Mehrzad Arash Kamngir
........................................................................................................................................
دَزدَرَه: نام حوضچه اي است که آن را به صورت گودالي در زمين
حفر مي کنند(مانند آب انبار) و دايره مانند است و تقريباً 25 / 1 متر عمق
و 25 / 1 تا 2 متر قطر دارد. ديوار آن را از سنگ وساروچ مي سازند وهم
سطح زمين قرار مي گيرد و ديوار آن از زمين بالاتر نمي رود.
پابُنَه: نام چوبي است که دروگرهاي قديم از آن استفاده مي کردند. سر
آن دوشاخه وبلندي آن 90 سانتيمتر است که آن را زير چوب بُنَه مي
زدند تا بُنَه سرپا بايستد و محتويات داخل آن خالي نشود.
کَف تُگ: نام وسيله اي است که در قديم چَروَه دارها(چهارپادارها) از
آن استفاده مي کردند،که با موي بز آن را مي بافتند. تقريباً 10 سانتيمتر
عرض ويک متر هم طول دارد که با اتصال آن به دُم تُگ، يک تُگِ
کامل تشکيل مي شد که وقتي آن را بار چهار پا مي کردند با آن تُگ
که از روي بار و از زير شکم حيوان رد مي کردند و محکم مي کشيدند
و دو سر تُگ را به هم وصل مي کردندتا بار از روي حيوان نيفتد و امروز
به آن تُگ مي گويند.
دُم تُگ: نام بندي است که به کَف تُگ وصل مي شود که در توضيح
کَف تُگ ذکر شد. به زميني که جلوي تَنگ کوه قرار دارد هم گفته
مي شود. لازم به ياد آوري است بين دو کوه که محل عبور آب وعبور
هرچيز ديگري است را تُگ و زميني که جلو اين تُگ و در دهن آن
قرار گرفته، را دُم تُگ گويند. مانند دُم تُگِ اُناکِه، دُم تُگِ زاهد و دُم
تُگِ درنده که هر سه در غرب شهرستان خنج ودر منطقه صحراي بالا
قرار دارد.
اِشکُندير(دَرشِکَن): نام يک نوع سلاح است که در زمان قديم از آن
استفاده مي کردند وآن را مي بافند. دو طرف آن داراي دو گوشه است
ودو طناب باريک به اين گوشه ها وصل است، ه يکي کوتاهتر ويکي
بلندتر است. طريقه استفاده آن اين گونه است که يک سنگ داخل
اشکندير)قسمت بافته شده( گذاشته وطناب بلندتر را دور يکي از انگشتان
دست پيچيده و طناب کوتاهتر را با بقيه انگشتان مي گرفتند وآن را بالاي
سر خود مي چرخاندند وبعد به سمت هدف نشانه گرفته وبند کوتاه را
رهامي کردند. بدين صورت سنگ داخل اِشکُندير رها شده وبه هدف
مي خورد. چون سرعت پرتاب آن زياد بود، ضربه اثر مي کرد.
شَلَّه: وسيله اي است که آن را پشت حيوان چهارپا مي گذاشتند وداخل
آن وسايل مي گذاشتند. اين وسيله بيشتر مورد استفاده دامداران و عشاير
صحرانشين بود که برايشان بسيار قابل استفاده است. آن را با موي بز
ريسيده شده مي بافند که طول آن 5/ 2 مترو عرض آن حدود 90 سانتيمتر
تا يک متر بودکه دو طرف آن را هر کدام تقريباً 50 سانتيمتر دولا کرده
وحاشيه آن را مي دوزند. وسط آن را روي پشت حيوان مي گذارند و
دو طرف دولا شده دو پهلوي آن قرار مي گيرد.که مَشک آبي يا وسايل
ديگر را در آن بگذارند.
خِئرَه: بافتن و درست کردن خِئرَه هم مثل شَلَّه است، ولي دوختن آن
فرق مي کند. طول آن 3 متر است که تمام طول آن را دولا مي کنند
ودور آن را مي دوزند ...وآن را بر پشت حيوان گذاشته و در قديم براي
حمل بار و بخصوص خاک و کود از آن استفاده مي کردند.
.......................
برگرفته با تشکر از : روزبهان خنج اردیبهشت ۱۳۸۸
+ نوشته شده در سه شنبه چهارم آبان ۱۳۸۹ ساعت 23:35 توسط عنایت الله نامور
|
درگستره تاریخی لارستان که بنا به اساطیر گذشته ای به قدمت تبار قوم آریا دارد زبانی رایج است که تنها میراث دار - و تقریبا مشابه - زبانی است که زمانی مردم عصرساسانیان به آن کتیبه ها نوشته ؛ شعر ها سروده و کتابها ی بزرگ تالیف کرده اند . اینک نیز در خاستگاه و مهد اولیه آن ما دراین گستره تاریخی لارستان با همان کهن واژه های ناب زندگی می کنیم و با آن عواطف و احساس خود را بیان می کنیم .