« مهجور » شاعری ناشناخته
استاد محمد باقر وثوقی در نوشته ای که در مجله « فرهنگ و هنر » پائیز سال ۱۳۷۶ شماره ۲۱ به چاپ رسانده است از این شاعر و آنچه که محقق روس جمع اوری کرده بود اشعاری را برگزیده و ترجمه کرده است که عین گزارش استاد وثوقی را با هم می خوانیم :
« مهجور » شاعری ناشناخته
سال 1362 به دنبال بررسی های دانشگاهی خود در مورد گویش لاری ؛ به مقاله ی « راماسکویچ » دسترسی پیدا کردم . در این مقاله مقداری از اشعار بومی ( به زبان ) لارستانی درج شده که نویسنده آن را متعلق به « مهجور » دانسته است . این اشعار شامل ده دوبیتی و یک قصیده است . ( در ) تحقیقات بعدی متاسفانه چیز زیادی به اطلاعات پیشین افزوه نشد ؛ و تنها دانسته شد که او ملقب به « ملا بخشی » و احتمالا از اهالی روستای « بریز » بین راه لار و جهرم بوده است . از آنجا که راماسکویچ تحقیق خود را در سال 1909 میلادی به انجام رسانده است و از طریق واسطه ای به ان اشعار دست یافته است ؛ می توان گفت که «مهجور » تا آن ایام در قید حیات بوده است .در حال حاضر تنها سند مکتوبی که از این شاعر باقی مانده در پژوهشهای راماسکویچ است .( آنچه که در پی می آید ) بخشی از دوبیتی های « مهجور » است (که از آن منبع ) نقل و ترجمه می شود .
( 1) اَ رُو شَ اَز چَشُم خون مثل ِ سیلی
مَ مجنونُم وُسوی دیدار ِ لیلی
اَچُم دور ُ وَر ِ خیمه ش بِگردُم
چُن ِ ماه در بیا ؛ بَلکِم ک ِ سیلی
A row ŝa az ĉaŝom xoon mesle seyli
Ma majnoonom va sooye didāre leyli
Aĉom dowro vare xoonaŝ begardom
Ĉone māh dar beyā balkem ke seyli
« از چشمانم خون چون سیل روان شد
من برای دیدار لیلی سخت مجنونم
به دور خیمه اش خواهم پشت
شاید چون ماه بر آید و من ببینمش »
( 2 ) بُت ِ بیژن وَشُم بُرمُت خَم ا ِ سسی
چُن ِ شمشیر ِ زال ُ رُستم ا ِ سسی
ا َ چللَی بُرم اُنِس تیر ِ مِزِنگُت
م َ زخم ِ دل بِزِن ک ِ مَلهَم ا ِسسی
BoteBižan vaŝom bormot xam es - si
Ĉone ŝamŝire Zālo Rosram es - si
A ĉel-lay borm ones tire mezengot
Ma zaxme del bezen ke malham es - si
« بُت ِ بیزن وشم ابروانت خم است
به شمشیر زال و رستم می ماند
تیر مژگانت را در کمان ابروانت بگذار
و بر زخم دلم بزن که مرهم من این است »
( 3 ) بِدا پِنگوی اُنی اَی و ِل مُ پِهنو
بِبو مَز سینَ درد ُ داغ ُ اندو
دِلُم پُر خون ِ از دَسس ِ زَمون َ
تُمَرگ اُمبا خُد ِ دل بوم ِ بوتو
Bedā pebgoy oni ay vel ma pehnoo
Bebo maz sina dardo dāγo andoo
Delom por xoone az das – se zamoona
Tomargom bā xode del boome bootoo
« ای یار بیا و لحظه ای کوتاه کنارم بنشین
و از سینه ام درد و داغ و اندوه را ببر
دلم از دست زمونه پر خون است
در گوشه ای تنگ و تاریک با دلم تمرگیده ام »
( 4 ) جناغ ِ مرغ ِ دِل با دلبر اُم بَسس
مُ ک ِ عهد ُ مُ دَ باهم دو تا دَ سس
دُشی جِخ ُ م َ اُم ک ِ یادُش فراموش
کَبول از مَش ن ِ ک ِ عهد ِ مَ شِش کَسس
Janāγe morγe del bā delbarom bas-s
Moke a?hdo moda bā ham dotā das –s
Doŝi jexo ma omke yādoŝ farāmooŝ
Kabool az moŝ neke a? ma ŝoŝ kas-s
« با دلبرم جناغ مرغ دل را شکستیم
با هم عهد کردیم و به هم دست دادیم
دیشب به یکباره « یاد اورا فراموش » کردم
از من نپذیرفت و عهد خود را شکست »
( 5 ) مَبی چین چین مَه ِ مَ بر جبینُت
اُبی چین چین ب ِ زلف عنبرینُت
مَنِه دام از کمند ِ زلف ِ دلکش
بَ شوق ُ ذوق ِ خُم دائم بَ دینُت
Mabi ĉin ĉin mahe ma bar jabinot
Obi ĉin ĉin be zolfe a?nbarinot
Maneh dām az kamande zolfe delkaŝ
Ba ŝowqo zowqe xom dā?m be dinot
« ای ماه من بر پیشانیت چین مینداز
پیچ و تاب بر زلف عنبرین بینداز
حاجت به کمند زلف دلکشت نیست
من به پای خود به دام تو خواهم آمد »
( 6 ) نگار ِ مهوشُم کِش زَت یکُی کِل
ز ِ سوزُش کار ِ عالم اُش ک ِ مشکل
دل ُ دین ِ مَ شَ باد ِ( یِی ) فنا دا
سر ِ زلفُش ک ِ خورشید اُش ک ِ حایل
Negāre mahvaŝom keŝ yaki kel
Ze soozoŝ kāre a?lam oŝke moŝkel
Delo dine ma ŝa bāde (yay )fanā dā
Sare zolfoŝ ke xorŝid oŝ ke hā-el
« وقتی که نگار مهوشم ( کل ) کشید
از سوز و گدازش کار همه را مشکل کرد
دل و دین مرا به باد( های ) فنا داد
زلفش که بر آفتاب سایه انداخت »
( 7 ) سَمن بَر مهوشَم پَتری شَ پوز ِ
م َ اُم گُت بلک ِ پتری قرص ِ روز ِ
شَ رُخ هفت کوکب ِ سیاره پیدا
سِیه خال ِمَزَنگُش سین َ دوز ِ
Samanbar mahvaŝom patri ŝa pooze
Ma omgot balke patri qorse rooze
Ŝa rox haft kowkabe say-yara peydā
Seyah xāle mezengoŝ sina dooze
« سمنبر مهوشم ( پتری ) به بینی دارد
گمان بردم که پتری قرص خورشید است
به رویش هفت اختر پیداست
سیاه خال مژگانش سینه دوز است »
( 8 ) وِل چَش مََسس ِ مَ تا چَش شَ هم زَت
و َ یَک چَش هم زنی عالم شَ یَک زَت
کلاه ِ خسروی بر فرق ک ِ اُش نا
شَ خسرو طعن َ اُ جمشید ِ جَم زَت
Vele ĉaŝ mas-se ma tā ĉaŝ ŝa yak zat
Va yak ĉaŝ ham zani a?lam ŝa yak zat
Kolāhe xosravi bar farq ke oŝnā
Ŝa Xosrow ta?na o Jamŝide jam zat
« دلبرم تا یکدم که چشم مستش را برهم نهاد
با یکی چشم بر هم نهادن عالمی را بر هم زد
کلاه خسروانی انگاه که بر سر نهاد
بر خسرو و جمشید جم طعنه زد »
درگستره تاریخی لارستان که بنا به اساطیر گذشته ای به قدمت تبار قوم آریا دارد زبانی رایج است که تنها میراث دار - و تقریبا مشابه - زبانی است که زمانی مردم عصرساسانیان به آن کتیبه ها نوشته ؛ شعر ها سروده و کتابها ی بزرگ تالیف کرده اند . اینک نیز در خاستگاه و مهد اولیه آن ما دراین گستره تاریخی لارستان با همان کهن واژه های ناب زندگی می کنیم و با آن عواطف و احساس خود را بیان می کنیم .