گپ و لپ

زبان کمزاری ( لارکی)

در نوشته های  مختلف پیرامون زبانهای جنوب ایران همیشه  اشاره کوتاهی می شود به زبان کمزاری و اینکه ، در شمال کشور عمان در منطقه مسندام ( جنوب تنگه هرمز ) این زبان ، زبان رسمی  قبیله شیهو می باشد.

برت رام تو ماس  یکی از کا گزاران دولت انگلیس در خاور میانه که چند سالی هم در عمان ماموریت داشت در مسافرت خود به منطقه کمزار و خصب با زبان جدیدی اشنا گردید که هیچ شباهتی به  زبان عربی که زبان رایج در  عمان بود ، نداشت.

برت رام تو ماس ضمن تحقیق  خود متو حه گردید که عناصر زبانهای ایرانی دراین  زبان خیلی بیشتر است تا عنصرهای عربی ، این مسله برای او انقدر جالب بود که به مطالعه بیشتری پیرامون  زبان جدید پرداخت و به ابن نتیجه رسید که زبان مورد استفاده ساکنین کمزار و خصب و دبا ، یکی از شاخهای زبان ایرانی بوده و در گروه زبانهای جنوب غربی ایران جا دارد.

برت رام تو ماس در سال ۱۹۳۰ کتابی انتشار داد که در صفحه ۷۹۹ کتاب می گوید کمزاری لهجه ( زبان) یکی از قبایل عرب منطقه بنام شیهو می باشد .

  بعد از این تاریخ ما شاهد حضور  زبان کمزاری  در تمامی  نوشتهای مربوط به زبان شناسی منطقه هستیم . گر چه  در استان هرمزگان این زبان را به عنوان زبان لارکی می شناسند ولی هیچ نوشته کاملی در معرفی و فرم بندی این زبان نداشته ایم .

در مجموع حدود  ۱۰ هزار نفر در منطقه مسندام (عمان) و تمامی اهالی بومی جزیره لارک به این زبان تکلم می کنند . در لارک این زبان هنوز فرم اصلی خود حفظ نموده  ولی در کمزار ، خصب و دبا بعلت گستردگی استفاده از زبان عربی در ادارات ، مدارس و رادیو تلویزیون، نسل جوان بیشتر گرایش به زبان عربی پیدا نموده و در حال حاضر کلمات عربی حدود ۴۰ ٪ زبان کمزاری منطقه مسندام تشکیل می دهد ولی در جزیره لارک کلمات و عناصر ایرانی این زبان کماکان به همان شکل حفظ گردیده اند . بعد از انقلاب بعلت بعضی محدودیتها فرهنگی تعداد زیادی از اهالی  لارک به امارات متحده عربی و عمان مهاجرت نموده اند

  زبان لارکی با لهحه مینابی و بلوچی مکرانی کمی نقاط مشترک دارد و همینطور با زبان لارستانی، ولی گرایش اصلی این زبان به داخل ایران بخصوص به زبان لری و کردی بیشتر است و حتی بعضی کلمات به همان معنی و تلفظ بکار برده می شوند.

مانند / قززان=دیگ        - /خوو ا = نمک در زبان کردی ( در اوزی درواژه خادونٍ =شور )

عناصر زبان فارسی  در لارکی زیاد یافت می شوند ولی بعضی کمی تعغیر شکل داده اند مانند   خانه = خانوغو   -  مرد = مردوکو 

چند جمله کوتاه به  زبان لارکی

  پ گییا تای ؟ = از کجا می ایبد ؟   کییا تو خوری ؟ = چه می خورید ؟    بپ  تو گییا هه ؟ = پدرت کحاست

 م تو خاووم = من می خوابم        م  تو گوم = من می گویم           م تو خوروم = من می خورم

 خوابیدن،  گفتن و خوردن در بالا با پیشوند ( تو ۹و  پسوند  و(م)   تعغیر شکل داده اند .

زبان لارکی ( کمزاری) با بندری هرمزگان نقاط مشترک زیادی دارند و از هم تاثیر گرفته اند وبیشتر لارکیها ( لارک شهری* )بندری راحت می فهمند و گپ می زنند .

لارک دو منطقه مسکونی دارد لارک شهری و لارک کوهی (چون قبلا در کوههای جنوب لارک زندگی می کردند ) این گروه به قسمت شمال غرب لارک به نام  مو  رانه  نقل مکان نمودند. زبان لارکی کوهی ، لارکی و عربی بدوی می باشد .

...........................

برگرفته باتشکر از وبلاگ (سورو)