برنامه ثابت رادیویی

 

برنامه ثابت رادیویی

یکساعته به زبان لارستانی

 در رادیو دوبی

 

 

 

 

 

برنامه شبهای شعر فارسی و خودمونی مثل هر جمعه آخر ماه این بار نیز از رادیو دوبی آی باحضور خانم سیلوانا سلمانپور و آقای مهرداد سوداگر و دیگر مجریان برگزار شد . مهمان این برنامه آقای علی تیز پا هنر مند اوز بود که در باره گروه فرهنگی مهرگان دوبی و مجله تصویری خودمونی مطالبی را ارائه داد . برنامه شعر که به مناسبت اولین سالگرد بر پایی این برنامه اجرا می شد مانند همیشه در دو بخش شعر فارسی و شعر خودمونی بود . در بخش شعر خودمونی اشعاری - دوبیتی هایی - از بسیاری از شاعران منطقه لارستانی زبان خوانده شد . موفقیت خانم سلمانپور و گروه همراه در برپایی و استمرار این برنامه به ویژه در ارائه برنامه ثابت یکساعته به زبان لارستانی و گویش اوزی را به ایشان و همه کوشندگان برنامه تبریک می گویم . ضمنا در برنامه اعلام شد که برنامه بخش خودموبی در رادیو دوبی آی به عنوان یک برنامه ثابت پذیرفته شده است . و از این به بعد یک ساعت آخر هر برنامه به زبان لارستانی و شعر گویشی آن اختصاص خواهد داشت .

یکمین سالگرد شب شعر فارسی ولارستانی( خودمونی)

  یکمین سالگرد شب شعر فارسی ولارستانی( خودمونی)

دررادیو Dubai eye

Persian Wave

جمعه شب  2011/6/24 ساعت   10 تا 12 P.M

با حضور سیلوانا سلمانپور ، مهرداد سوداگر و ساغر یاسمی

موج FM

ردیف 8/103

شماره ارسال SMS  در زمان برنامه 4001

وب سایت www.dubaieye1038.com

مجری برنامه – خانم رکسانا چگینی

ضمناً کسانی که مایلند شعرهای بومی آنان دراین برنامه خوانده شود

می توانند حداکثر تا تاریخ چهارشنبه2011/6/22 به شماره فاکس

یا ایمیل زیرارسال نمایند .

ایمیل آدرس :[e-mail]                                                                                                                                            

شماره فاکس :  [phone]                                                                                                 

شب شعر به گویش اوز

 

شب شعر به گویش اوز

(نواله ی لردگاه )

 قرار است شب شعر به گویش اوزی همراه با موسیقی در اوز پنجشنبه دوم تیر ماه ساعت هشت و نیم شب  در باغ مولوی برگزارشود .  این بار نیز همانند قبل آقای میر زینل  تدارک این کار را دیده است و بنا به گزارش آقای میر زینل  دراین برنامه افراد زیر به شعر خوانی خواهند پرداخت : میر زینل- شکوفه زارع  - ماه منیر پیشداد - خدیجه فقیهی - امین زمانی - ابراهیم پسنده - محمد رسول نجمی - فاطمه شکوهی - غلام جهاندیده و اشعاری از سیلوانا سلمانپور - فاروق ضیایی - فرهاد ابراهیم پور - عنایت الله نامور نیز قرائت خواهد شد .  برنامه  زنده موسیقی توسط افراد زیر اجرا می شود : فتاح فتحی - محمد خواجوی - آرش و اشکان امید وار و همچنین برنامه نمایش به گویش اوزی توسط : سروش پیشدا دو علی بازیگر برپا می شود.   ضمنا برنامه پذیرایی  از مهمانان هم با (گپگ حلوا و چای شیرین) تدارک دیده شده است  .  قرار است که دو کتاب جدیدا منتشر شده 1- اشعار محلی سروده آقای فاروق ضیایی ( بستونه )  2- کتاب قصه های محلی اوز (کاتای تیته ) هم در این شب رونمایی شود.

بررسی نظام آوایی گویش بستکی (۲ )

نوشته ای که در پی می آید  بررسی زبانشناسیک گویش بستک از زبان لارستانی است که توسط جناب آفای مهدی احمد نیا در اسفند ماه ۱۳۸۷ به کنفراس زبانشناسی که در شهر لار برگزار گردید ٬ ارائه شده است . در این خانه این مقاله که از «سایت بنیاد بازشناسی لارستان کهن » برگرفته اشت باز نشر می شود . ضمن تشکر از نویسنده محترم و سایت مذبور به علت طولانی بودن به تدریج و در چند بخش این مقاله درج می شود .

 

بررسی نظام آوایی گویش بستکی (۲ ) 

مهدی احمدنیا

کارشناس ارشد زبانشناسی همگانی

 

۱-  همخوان ها و واکه های گویش بستکی

      برای استخراج واجها از روش جانشینی استفاده شده است، بد ین معنی که جفتهای کمینه با هم مقایسه شده اند. جفت واژه هایی که در تمام مشخصه های آوایی به جز یک مشخصه یکسان باشند، اما هر یک از آنها معنای متفاوتی داشته باشد، جفتهای کمینه نام دارند. آواهای گویش بستکی به دو گروه همخوان و واکه تقسیم می شوند.

2-1 همخوانها

  همخوان آوايي است كه هنگام توليد آن، در نقطه اي از دستگاه گفتار گرفتگي يا تنگي كه منجر به سايش گردد، وجود دارد.

2-1-1  همخوانهای انسدادی

این همخوانها، که بوسیله مکانیسم بسته انجام می شوند، عبارتند از:

p            مشخصه هاي آوايي: دولبي، انسدادي، بيواك

            در واژه:  پیر / pir /

    در توليد اين همخوان، لبها كاملاً راه خروج هواي بازدم را از حفره دهان مي بندند.  پس از آن، لبها دفعتاً باز مي شوند و هواي فشرده شده پشت لبها بدون به ارتعاش درآوردن تار آواها به بيرون جريان پيدا مي كند.

/ p /   در تقابل با / b / :      پرتگاه / par /           ثمر / bar /   

b            مشخصه هاي آوايي: دولبي، انسدادي، واكدار

             در واژه : / برگ / barg /

    اين همخوان نيز همانندهمخوان/ p/ توليد مي گردد جز آنكه هنگام توليد اين همخوان، تارآواها در حال ارتعاش هستند، كه باعث واكداري اين همخوان مي شوند.

/ b /  در تقابل با / p / :    بیشتر /       / beštor پیشتر / peštor /

t       مشخصه هاي آوايي: دنداني- لثوي، انسدادي، بيواك

            در واژه : تبر / tover /

    در فرايند توليد اين همخوان،‌نوك زبان به سوي پشت دندانهاي بالا و لثه افراشته مي شود، و راه خروج بازدم را مي بندد.  سپس ، هواي فشرده شده دفعتاً آزاد مي گردد، و بدون ارتعاش تارآواها اين همخوان توليد مي شود.

    / t / در تقابل با / d / :          تیر / tir /                   د یر / dir / 

 d      مشخصه هاي آوايي: دنداني- لثوي، انسدادي، واكدار

              در واژه: قلب / del /

      اين همخوان به سان همخوان  /t/ توليد مي شود،  با اين تفاوت كه در طي توليد آن تارآواها مرتعش هستند، و اين مساله باعث واكداري اين همخوان مي شود.

/ d / در تقابل با / t / :        داس / dâs /              کاسه / tâs /

k            مشخصه هاي آوايي: نرمكامي، انسدادي،‌بيواك

                در واژه:  کار / kar /

     در طول توليد اين همخوان، ‌بدنه ی زبان به سوي نرمكام بالا مي رود، و راه خروج بازدم را در آنجا مسدود مي كند. سپس، اين انسداد يكدفعه رها مي شود، و بدون ارتعاش تارآواها همخوان/k/ توليد مي شود.

/ k / در تقابل با / g / :    دهان / kap /                بزرگ / gap /

g            مشخصه هاي آوايي: نرمكامي، انسدادي،‌واكدار

                 در واژه : گل / gol /

    فرايند توليد اين همخوان همانند فرايند توليد همخوان/  k/ است،  با اين تفاوت كه در طي توليد اين همخوان تارآواها مرتعش هستند، و بدين سبب اين همخوان واكدار مي باشد.

/ g / در تقابل با / k / :    گل / gol /               چاله کوچک  / kol /

ب) همخوانهای سایشی

f        مشخصه هاي آوايي: لب و دنداني، سايشي، بيواك

              در واژه : فال / /  fâl

    هنگام توليد اين همخوان، آرواره ی پايين به سوي آرواره ی ‌بالا حركت مي كند، كه تماس خفيفي بين لب پايين و دندانهاي بالا ايجاد مي شود. پس از آن، هوای بازدم ازلابه لاي دندانها با فاصلة موجود بين دندانها و لب پايين به خارج از دهان جريان مي يابد، كه باعث سايش مي شود. تارآواها در طول فرايند توليد اين همخوان بي ارتعاش هستند. به اين خاطر است كه اين همخوان مشخصة بيواك مي گيرد.

/ f / در تقابل با / p / :       کوزه  / fi /       پی،چربی / pi / 

v       مشخصه هاي آوايي: لب ودنداني، سايشي، واكدار

             در واژه : درست / valm /

    فرايند توليد اين همخوان همانند فرايند توليد همخوان/ /f  است، با اين تفاوت كه هنگام توليد اين همخوان، تارآواها در حال ارتعاش هستند؛ يعني اين همخوان واكدار است.

       /v/ در تقابل با / f / :       پارس سگ / vak /     آب پاشی / fak /      

اگر اُز مُ هُد

 

 قطعه ای از خالده اسماعیلی به گویش اوز

 

 

اگر اُز مُ هُد

پشت ِ دُوار ِ بلند ِ حصار

پشت زندان اقتصاد

خونَیی نَک مَکِ

کِ اُسی هر شنبه

درد ِ تنهاین ِ شُو وَ تابش ِ نورُش حل شَک ِ

کاتیُ کلامی اُز مهربانی

امیدی اُز روشنایی

سوغاتی مُبو اُ مُگت :

« اَما اُ تقدیرُ سرنوشت سلام مُک ِ »

زبان های جنوب شرق ایران : لارستانی ٬ کمزاری ٬ بشکردی -1

در انتهای کتاب « فرهنگ لارستانی و لارستان کهن » تالیف استاد احمد اقتداری متن مقاله ای به زبان انگلیسی درج شده است که خصوصیات مشترک زبانشناسی سه زبان : لارستانی ِ بشکردی ِ کمزاری که در طبقه بندی آکادمیک زبانهای ایرانی جدید با نام « زبانهای جنوب شرق ایران » شناخته می شود ٬ بررسی شده است . استاد اقتداری تنها به چاپ اصل مقاله پرداخته  و آن را ترجمه نکرده است . اینک ترجمه آن مقاله که توسط سرکار خانم زهر خرم بخت به بنیاد لارشناسی داده شده است در اینجا باز نشر می شود .

 نویسنده مقاله به انگلیسی ٬  پروفسور پرودز اُ.شروو و استاد زبانشناسی از نیویورک است .  مقاله در اصل برای کتابی تحت عنوان « راهنمای زبانهای ایرانی » که زیر نظر پرفسور : رودیگر اشمیت آلمانی در سال ۱۹۸۹ به همراهی ۱۷ تن از برجسته ترین دانشمندان زبان شناسی زبانهای ایرانی نوشته شده است . و آن کتاب یکی از دقیق ترین و مهم ترین منابع در زمینه زبانها و گویشهای ایرانی از دیرباز تاکنون است .  نویسندگان که از کشور های آلمان ٬ اتریش ٬ انگلستان ٬ فرانسه ٬آمریکا ٬ نروژ و .. هستند  ٬ هریک یکی از زبانهای ایرانی قدیم و جدید را بررسی کرده اند . ( کتاب مذبور  در این خانه قبلا معرفی شده است . http://gapolap.blogfa.com/post-336.aspx) مقاله مورد نظر در آن کتاب نیز ترجمه شده است که چند مترجم زیر نظر زبانشناس برجسته ایران دکتر حسن رضایی باغ بیدی تمام مقالات را و از جمله این مقاله را ترجمه کرده اند . بنا براین ما دو ترجمه از این مقاله در دست داریم .

مقاله چون برای مجامع علمی و آکادمیک نوشته شده زبان فنی خاص خود را دارد و از اصطلاحات  و نشانه های مخصوص تالیف این گونه کتابهای تخصصی آکنده است . و این تا اندازه ای فهم  مقاله این استاد برزگ زبانشناس برای عموم ممکن است که بغرنج و پیچیده کند . ولی درج این مقاله بدان جهت اهمیت دارد که این بررسی علمی از گروهی از عالی ترین زبانشناسان کنونی جهان ٬ تا اندازه ای می تواند  روشنگر نکاتی در گروه بندی این زبانها و تعیین جایگاه آنها باشد . چیزی که  به نظر می رسد در منطقه ما برای دست کم آنهایی که دستی در نوشتن و دلی در احساس  دارند ضرورت داشته باشد  تا به آن توجه کنند . 

بنا به این که اصل مقاله بلند است در این خانه در چند بخش به ارائه آن می پردازیم :

زبان های جنوب شرق ایران : لارستانی ٬ کمزاری ٬ بشکردی

(۱)

پرودز اُ.شروو، نيويورك       

ترجمه : زهرا خرم بخت                          

لارستانی در لارستان صحبت می شود.موارد منتشر شده، ازلار (Mann 1909,Romakevič 1945, Kamioka-yamada 1979)؛ گراش (Mann) هستند.
اقتداری 1955 مواردي از بستک، بیضا، إوَز،گراش، لار، خنج و برخی از أرد و فداغ دارد.همچنین ضرب المثل های لاری (1954) و متون فیشوری از اقتداری است. موارد منتشر نشده یادداشتهایی توسط آندرئاس (Andreas) از لار، گراش، بنارویه و بستک (نك.s.Mann,KPF I, xxxiv)هستند، همچنین برخی از یادداشت های مورگنشتيرنه(Morgenstierne )، شامل مکاتبات وي با صادق كيا است. توضیحی از لارستاني را مي توان دركارهاي مولچانووا(1982 Molčanova )یافت .(همچنین نك بستکی 1981، فرامرزی1 1984وKamioka-Rahbar-Hamidi 1986 )

ادامه نوشته

گل شعر

 

 شعرُم گل اَکُت

 غزلی به گویش اوز  از میر زینل امیری نژاد با صدای شاعر

 

بی تو

بی تو

 از نصرالله مقدس به گویش خنج

با صدای شاعر

 

برگرفته  با تشکر از شاعر محترم از  : انترنت 

سرود عروسی در اوز

 

سُرُدِ( سُرج ِ ) عَیش اوز

Sôrôde ( sôrôje ) a?yŝ

.......................................................

سرود عروسی در اوز

 

 این سرود معمولا توسط زنان هنگام آرایش عروس خوانده می شود . و  به هنگام حنا بندان . قبلا که عروس را در منزل آرایش می کردند و به اصطلاح  اوز (لاله ) عروس را آرایش می کرد . در اتاقی که معمولا اتاق ( تارمه ) بود عروس و آرایشگر ربروی هم بر صندلی می نشستند و  آراستن عروس انجام می گرفت . زنان دو طایفه عروس  وداماد بر گرداگرد آنها حلقه می زدند و سرود می خواندند . معمولا نوعی رقابت برای دو طایفه هم مطرح بوده است و هریک سعی به خواندن بیتی در  بزرگی طایفه خود داشتند   . هر بار هم که بیت تمام می شد زنی می گفت: های شبا . و همه با هم - کل - می زدند .

 

 بانو رقیه نوشادی هفتاد و اندی سال دارد و زنی فهمیده و خود گنجینه بسیاری از نغمات قدیم اوز است . همراه دخترش خانم فاطمه گل کاریانی با هم این  نغمه را اجرا کردند . قسمت دوم - دف زنی - است که معمولا بعد از ظهر روز دوم عروسی در منزل عروس با حداقل 5 - دپزن - اجرا می شد و زنان با لباس محلی اوز با همه زیور الات و با آداب مخصوص می رقصیدند

Awaz sorood kariani by xarekonar

بررسی زبانشناسیک گویش بستک -1

 

 نوشته ای که در پی می آید  بررسی زبانشناسیک گویش بستک از زبان لارستانی است که توسط جناب آفای مهدی احمد نیا در اسفند ماه ۱۳۸۷ به کنفراس زبانشناسی که در شهر لار برگزار گردید ٬ ارائه شده است . در این خانه این مقاله که از «سایت بنیاد بازشناسی لارستان کهن » برگرفته اشت باز نشر می شود . ضمن تشکر از نویسنده محترم و سایت مذبور به علت طولانی بودن به تدریج و در چند بخش این مقاله درج می شود .

بررسی نظام آوایی گویش بستکی (۱ ) 

مهدی احمدنیا

کارشناس ارشد زبانشناسی همگانی

چکیده

 اين پژوهش به توصیف نظام آواهای گویش بستکی می پردازد. از آنجا که پیرامون زبان مذکور مطالعه ی جامع خاصی انجام نگرفته، این تحقیق بیشتر به صورت میدانی انجام گرفته است.  در این پژوهش، محقق به ضبط گفتار گویشوران پرداخته است، و هر کجا که لازم بوده از مصاحبه نیز بهره برده است. برای انتخاب نمونه ها، عامل سن، سواد، جنس و مهاجرت در نظر گرفته شده است. در اين پژوهش، ابتدا گویش بستکی و محدوده ی جغرافيايي آن مورد بحث قرار می گیرد. سپس، به معرفی و توصیف همخوانها و واکه ها و همچنین  فرایند های واجی گویش بستکی پرداخته می شود.

    1-  مقدمه

گویش بستکی یکی از گویش لارستان است که مردم شهر بستک به آن صحبت می کنند. این گویش همانند دیگر گویش های لارستان به شاخه ی زبانهای ایرانی جنوب غربی تعلق دارد. بستک مرکز شهرستان بستک است که یکی از شهرستان هابی استان هرمزگان محسوب می شود. جمعبت شهر بستک طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1385 برابر با 9019 نفر بوده است. شهرستان بستک از شمال به لارستان، از جنوب به شهرستان پارسیان و بندر لنکه، از مغرب به شهرستان لامرد، و از سمت مشرق به شهرستان بندر عباس محدود می شود. این شهرستان تا سال 1334 بخشی از لارستان و استان فارس بوده است. اگرچه امروزه شهرستان بستک به استان هرمزگان تعلق دارد، ولی اشتراکات فرهنگی، اقتصادی و زبانی این شهرستان با لارستان بیشتر از استان هرمزگان می باشد.

1-2  تاریخچه:

گویش بستکی، همانند دیگر گویش های لارستان، اشتراکات فراوانی با زبان پارسی میانه دارد. صرف افعال، واژ ها و برخی ویژگیهای آوایی از نکات اشتراک این گویش با فارسی میانه محسوب می شود.  متأسفانه، در باره ی این گویش، به جز یک کتاب  به نام " فرهنگ بستکی" نوشته ی حاج علی اکبر بستکی، هیچ گونه پژوهش خاصی انجام نگرفته است. بنابراین، در این پژوهش نظام آوایی گویش بستکی مورد بررسی قرارمی گیرند.

       1-3 اهمیت و اهداف تحقیق 

    امروزه تاثیر زبانهای معیار از طریق رسانه های گروهی، خصوصاً رادیو و تلویزیون، بر روی گویشهای محلی و غیر معیار بسیار چشمگیر است. تاثیر پذ یری گویش بستکی از زبان فارسی را می توان در گفتار مردم و به خصوص قشر جوان مشاهده کرد. اکثر جوانان تمایل دارند که به زبان رسمی کشور صحبت کنند. این موضوع بتدریج باعث فراموشی و زوال این گویش می شود. برای پیشگیری از این امر، وظیفه ی هر زبانشناس بومی است تا به ثبت گویشها کمک کند. ثبت گویشها خود به ثبت فرهنگ اقوام مختلف کمک می کند، چرا که زبان و گویش هر قوم منعکس کننده ی فرهنگ آن قوم می باشد.   بنا برین، هدف از انجام این پژوهش شناخت و بررسی نظام آوایی گویش بستکی می باشد.

1-4  روش تحقیق:

از آنجا که پیرامون زبان مذکور مطالعه ی جامع خاصی انجام نگرفته، این تحقیق بیشتر به صورت میدانی انجام گرفته است. منبع جمع آوری داده ها افراد سالخورده ای هستند که درشهر بستک سکونت دارند، و کمتر تحت تاثیر زبان فارسی و گویشهای دیگر قرار داشته اند. در این پژوهش، همانند دیگر پژوهشهای گويش شناسی، در انتخاب پاسخگويان، عوامل سن، سواد، جنس و مهاجرت در نظر گرفته شده است.

       پس از جمع‌آوري داده ها به صورت ميداني و كتابخانه‌اي و تجزيه و تحليل آنها با استفاده از شم زباني، واجهاي اين زبان استخراج و توصيف شده اند. برای استخراج واجها، داده های ضبط شده  روی نوار کاست بر روی کاغذ ثبت شده اند، و سپس داده های ثبت شده با نهایت دقت آوانگاری شده اند. از آنجا كه محقق گويشور بومی می باشد،  براي تجزيه و تحليل داده‌ها از دانش زباني خود نيز بهره برده است. گویش بستکی فاقد خط نوشتاری است، بنابراین مثالهای استفاده شده در این پژوهش به صورت واج نویسی ارائه شده اند.

شلوا گراشی

 

 این شلوا به گویش گراش را در انترنت یافتم .  سراینده آن مشخص نشده بود ٬ مضمون و گفتمان شعر می رساند که قدیمی است .

 

شلوا    گراشی 

پُس عام ِ ک ِ مَز کیچی بَرا ذا

دودست نازُکُش با ل ِ کبا  ذا

دودستش بِگِری شَ خونَ آری

صلوات و سَلوم مَزدل بَرا ذا

Pose āme ke mez kiči barā zā

 
Do dase nāzokoš bāle kabā zā

 

Do dastoš begeri ša xūna āri

 
Salvāto salūm mez del barā zā

شب شعر پارسی ولارستانی( خودمونی)

 

 این ایمیل از طرف خانم سلمانپور به  (گپ و لپ) رسیده است که به اطلاع می رسد

قابل توجه ایرانیان عزیز مقیم امارات بویژه لارستانی ها

شب شعر پارسی ولارستانی( خودمونی)

در رادیو Dubai eye

Persian Wave

جمعه شب  2011/27/5  ساعت   10 تا 12 P.M 

با حضور سیلوانا سلمانپور ، مهرداد سوداگر و ساغر یاسمی

موج FM

ردیف 8/103

شماره ارسال SMS  در زمان برنامه 4001

وب سایت www.dubaieye1038.com

مجری برنامه – خانم رکسانا چگینی

ضمناً آنان که مایلند شعرهایشان دراین برنامه خوانده شود

 می توانند حداکثر تا تاریخ چهارشنبه2011/5/25 به

شماره فاکس یا ایمیل زیرارسال نمایند .

ایمیل آدرس :[e-mail]                                                                                                                                

شماره فاکس :                                                                                                                            2284873 -04 – 5242972 -06

مادر

 

قطعه شعری به مناسبت روز مادر به گویش اوز از

فروغ هاشمی

 

                                 مادر

مادر تا نوری از خدا اشفرسته اسه اما

تا چون گلش تا سنبلش تا گرمن ا محفلش

آوای لا لائن تا تک گاشوم زتای ندا

یادش به خیر مه رازیا رازیاپر از صفا

تا مهربونش ای مادر شیرین زبونش ای مادر

تا مهربونش مهربونش

قرآن تخاد شاو تاسحر دلم شزه اسه تا پر

تدی هیله مریض هادام خرس چشوت چون ابر تر

تا مهربونش مهربونش

امریه ما اندش پا به پا هر سختنی اتگوت تشا

اتگوت مترس از جادیا مجا تومریه سایه خدا

تا مهربونش مهربونش

چه زود گذشته کودکی دورون خوب بچگی

آپس نده مه رازیا رازیه پر از صفا

تامهربونش مهربونش

دعای مابه پشت و پنات زنده بش تا سر بچیات

دائم وجودت به بهار گل وامانش نبش تا خار

تا مهربونش ای مادر شیرین زبونش ای مادر

تا مهربونش مهربون

                                               فروغ هاشمی

................

 و خانم هاشمی در باره این شعر نوشته اند که :۱۷ سال پیش واسه جشنواره نوشتم و مقام اول منطقه رو کسب کردیم تقدیم می کنم به همه مادران  که بهترینند.

 برگرفته با تشکر از: وبلاگ انحمن ادبی تائب اوز

نقد اشعار از دیدگاه ادبی

 

  خانم گیتا گرگین اهل اوز کارشناسی ارشد در رشته فرهنگ و زبان های باستانی و با سابقه پژوهش در زبان لارستانی ٬ متن زیر را که حاوی نکته نظریات ظریفی  در رابطه با نقد اشعار محلی به زبان لارستانی است به این خانه ارسال کرده اند که آن را با هم می خوانیم : 

جناب اقای نامور

سلام
یادداشت دلسوزانه شما را خواندم .

 
نخست آنکه در این روزگار، اینچنین به حفظ فرهنگ، آن هم فرهنگ های بومی به ویژه در حوزه هایی مثل لارستان و مناطق دیگری از این دست پرداختن، کارسخت و طاقت فرسایی است و بیش از همه «غریب». مصداق بارز غربتش هم ایرج افشار عزیز بود که ده به ده و شهر به شهر ایران را رفت تا از نزدیک فرهنگ این سرزمین را ثبت و ضبط کند و چه غریب از میانمان رفت. و به حرمت همین غربت، هرگونه حرکتی در این حوزه به ویژه فعالیت های دلسوزانه ای مانند کارهای جنابعالی تحسین برانگیز است.
                                   
الف - در خصوص پیشنهادتان برای نقد اشعار از دیدگاه ادبی  گرچه می تواند به بالا رفتن کیفیت آثار تولیدی کمک نماید، اما بعضاً مانع از خلق آثار به ویژه در بومی سرایی می شود یا آنکه شاعر را آنقدر درگیر وزن های عروضی می کند که برای ردیف کردن قافیه و رسیدن به شعری با چارچوب شناخته شده ادبی، ناگزیر به حذف کلمات و به ویژه کم رنگ کردن تصاویر ریخته در شعر می کند. این اتفاقی است که متأسفانه مصادیق زیادی دارد. البته اگر واقعاً کارکرد و نقدها آنقدر عمیق و علمی باشد که نهایتاً منجر به تولید یک اثر که دارای عناصر متعدد یک شعر فلکلور بوده و در عین حال چارچوب شعری هم رعایت شده باشد، غایت آرزو است، اما سوال اینجاست امکانات و توانمندی های فعلی می تواند منجر به چنین محصولی شود؟ اگر می تواند که حتماً این کار بایستی با مشارکت حداکثری به پیش برود، در غیر اینصورت، شاید در همان سطح تولید صرف اشعار فلکلور با هدف حفظ کلمات و تصاویر و تجسم های خیالی و انعکاس فرهنگ بومی، بتواند مثمر ثمر باشد. گو اینکه بسیاری از اشعار بومی که هنوز هم در بسیاری از نقاط ایران زمزمه می شود، خود از کمترین آرایه های ادبی برخوردارند، در عین حالی که عمیق ترین تصاویر و پررنگ ترین صحنه ها را از فرهنگ بومی منتقل می کنند و آنقدر عمیقند که«زمزمه » می شوند . 
                                    
ب - فکر می کنم در روزگاری که آرام آرام ضرب المثل ها و واژه های بومی از زبان محاوره حذف می شوند و ترجیحات و اصول غیرمکتوبی برای یکسان سازی گفتار ترویج می شود، تشویق به سرایش شعر و خلق هر گونه اثر ادبی و هنری مرتبط با فرهنگ های بومی ضرورت بیشتری نسبت به نقد آنها داشته باشد. گرچه نقد هم به نوبه خود لازم و از ضروریات است، (اما به نوبه خود).          

 ج - در مجموع باز هم بایستی یادآور شوم در روزگاری که هر 9 روز یک زبان زنده دنیا از بین می رود، پرداختن به آثار بومی و زبان و فرهنگ محلی یک جامعه و به ویژه سرزمینی به قدمت لارستان، امری ستودنیست . 
                                       

 گیتا گرگین

نقدی کوتاه بر شعر شهد کرسم

 

 فرهاد ابراهیم پور

نقدی کوتاه بر شعر شهد کرسم

 از عنایت الله نامور

با تشکر از عزیز ارجمند آقای عنایت الله نامور که با تلاش خویش پیگیر امر زبان وگویش محلی اوزی هستند وبا ارائه کارهایشان در حوزه ادب وفرهنگ وبخصوص زبان دریچه تازه ای به گویش های منطقه لارستان گشوده اند ٬ در باب بررسی ونقد اشعار محلی هم کاری بجا وتازه ارائه کردند واز همشهریان وعلاقمندان به زبان وفرهنگ وادب تقاضا نمودند تا با نقد وبررسی اشعار ارائه شده به غنای شعر وادب محلی بپردازند وبرای شروع کار با شعری از خوشان شروع کرده اند ٬ تا این راه برای دیگر اشعار باز گردد واشعار محلی جایی برای پیرایش وارایش بهتر داشته باشند ودر این راستا بود که من در حد توان سعی نمودم نقطه نظرات خودرا در باره این شعر بگویم . 

آنچه در باره این شعر آقای نامور وبیشتر اشعار ایشان میشود گفت تکیه اصلی وراهبردی کلمات در کلمات فراموش شده زبان محلی است که نه تنها دغدغه شعر های ایشان وبخصوص این شعر است بلکه دغدغه اصلی در توجیه کارهای زبانی وفرهنگی می باشد که آقای نامور سعی دارد انچه به سرعت در حال از دست رفتن است سرعت انرا کند نماید ٬ تا من وشما با توجه به پیوندهای زبانی وسنن فرهنگی که داریم به دنبال بازیابی وحفظ زبان وفرهنگ خود باشیم  . کاری بزرگ وسترگ ودر حد تقدیر وتشکر است واز این بابت طی یکسال واندی که از وبلاگ گپ ولپ گذشته است با ارائه کارهای مختلف در حوزه زبان وفرهنگ لارستان گام های مهمی برداشته اند .

اما  اینکه چه اندازه حضور کلمات گذشته میتواند به ارزش گذاری یک شعر کمک کند یا آنرا در حیطه باز آوری ویادآوری کلمات شعر را به کنار مخاطب بیاورد ٬ احتیاج به گذر زمان داریم وتلاشی که بی وقفه می باید در راستای شناسایی وبازشناسی واژگان گذشته انجام پذیرد. وتا آنزمان اگر مخاطب نتوانست شعر را دریابد وبا او پیوند برقرار کند به حساب کج سلیقگی وندانستن او نگذاریم . من فکر میکنم از این حیث شعر آقای نامور سنگین است ومخاطب عام وبخصوص جوان کمتر با آن پیوند وارتباط برقرار میکند . حتی شاعران امروزی ما که اوزی هم هستند بعضی از این کلمات را نشنیده یا برای اولین بار است که میشنوند.

اما جدا از آنچه گفته شد ٬ آقای نامور با ارائه این کار نشان دادند که شاعری توانا هستند ومیتوانند در قالب های دیگر شعری هم شعر بسرایند. شعر شهد کرسم همان زبان آماس کرده وبسته ماست که توصیف دروازه بهشت را با خود دارد . لبی که اگر گشوده شود وهمراهانی داشته باشد میتواند به ستاره امید شهر ودیاری تبدیل شود وامید ونوید دارد که هر چند در اغاز راه است اما میتواند وبه امید فرداها تلاش میکند. شعری که دارای محتوای زیبایی ست و سرشار از تصویر وایماژ است . 

شهد ِ کِرّسم                                                شهد ژاله ی منجمد

تُ مَگ َ معنی ِ چ ِ هِش ؟                                  تومگر معنای جیستی ؟

      -  تارَی ِ پُر اُز بهار –                           - خوشه ی نخل پر از شکوفه –

در سطر دوم بهار با شکوفه برابر گرفته شده است که اگر کسی با فرهنگ ما اشنا نباشد اینگونه تداعی میشود که در گویش اوزی شکوفه همان بهار است وبلعکس در صورتی که چنین نیست .

تِریزَی نور ِش ؛ برق ِ بلور ؛ شهد ِ کِرَسم           تراشه ی نوری ٬ برق بلور٬  شهد ژاله ی منجمد

لَبِیات جُفتِت اُ پَدوم ؛ نرم ُ گرم               لبهای بسته ی آماس کرده ات نرم و گرمند   

 در سطر دوم کلمه پدوم با توجه به بار معنایی که دارد از لطافتی که در توصیف نور وبلور وگرمی میشود بدور است وسنگین است .

-  درُ دروازَی ِ بهشت ِ لب ِ تُ –                           دروازهای بهشتند لب تو

انتظار این بود که بجای بهشت لب تو بهشت لبهای تو بود یا لبان تو بود.

گُپِیات زلال ی سُرخ ِ خُللَص ِ ؛ انفجار ِ شرم     گونه هایت زلال سرخ بیغش ٬ چونان انفجار شرم

ترجمه انفجار شرم در فارسی هم همان است واضافه کردن چونان در ترجمه ان ضرورتی نداشته است.

اَی هزار آینَی ِ تا وَ تا ؛ خرمُن ِ اِستَرَی اوز     ای هزار آیته تودر تو ٬ خرمن ستاره های اوز

 «خرمن استری اوز» در ترجمه میشود ستاره اوز نه ستاره های اوز. این را از این بابت میگویم که امکان برداشت غلط از سوی افرادی که با گویش اوزی ومعنی ان اشنا نیستند اتفاق نیافتد .

بِدُ اُ سختُم بِگِر ؛ بِدُ اُ سختُم بِگِر                      بیا و مرا سخت در آغوش گیر

                 سختتَ اُز ریشَی کُنَر                    سخت تر از ریشه ی کنار

                           هَنومُ اوّل ِ رَهِم                 هنوز در آغاز راهیم   

اَدُنُم ک ِ پا وَ پات مُشا                              می دانم که همراه تو می توانیم

اَدُنُم ک ِ خُد تُ بی بها اَب ِ              می دانم که با تو بی ارزش می شوند

             گِریغ ُ نالِشت ِ سِیَه                    ناله و گریه ی تلخ

تُ چُن ِ مُرغ ِ دیدَمِش                                   تو چون مرغ سحری 

ترادف کلمه دیدمش (که بمنظور نگاه ودیده وچشم بکار میرود ) با سحری من تا کنون ندیده وبهتر بگویم نشنیده ام که امیدوارم آقای نامور توضیحاتی در این باره برای مخاطبان بدهند .

   ک ِ وَ همی یِکِن یکی ؛ هَرمَی هَمَیِش                  که به تنهایی  تمامی بودنی 

صبا وّ چو صبا نِب ِ                                         فردا چگونه فردا نشود                                    

ک ِ معنی ِ صبا تُ هِش                                       که معنی فردا تویی

ک ِ خُد ِ صبا اُ پس صبا  تُ هِش                          که اصل فردا و  فرداها تویی

 کلمه خد (همراه – با ) به نظر من نمی تواند معنی اصل را داشته باشد شاید کلمه خت (خودت ) مانوس تر با شعر می بود .

 

فرهاد ابراهیم پور (محمودا ) – دبی می 2011